Một bữa, Huệ Tạng đang làm việc trong bếp.
Mã Tổ hỏi:
– Làm gì đó?
Đáp:
– Chăn trâu.
Sư hỏi:
– Chăn làm sao?
Đáp:
– Hễ chạy bậy vào bụi thì nắm mũi kéo lại.
Sư nói:
– Thiệt quả là tay chăn trâu.
Viên Đức
Luận giải: Giai thoại này sử dụng một trong những hình ảnh ẩn dụ kinh điển nhất của Thiền tông: con trâu tượng trưng cho tâm. “Chăn trâu” chính là quá trình tu tập, kiểm soát và thuần hóa tâm ý của mình. Bối cảnh “làm việc trong bếp” nhấn mạnh rằng tu tập không chỉ là ngồi thiền, mà phải được thực hành trong mọi hoạt động của đời sống. Câu trả lời của Huệ Tạng, “Hễ chạy bậy vào bụi thì nắm mũi kéo lại,” mô tả một cách chính xác và sống động phương pháp thực hành thiền: khi tâm trí (con trâu) lang thang, đi vào những vọng tưởng, suy nghĩ lan man (chạy bậy vào bụi), người tu hành phải dùng sự chánh niệm, tỉnh giác (nắm mũi) để kéo nó trở về với thực tại, với công việc đang làm. Lời tán thán của Mã Tổ, “Thiệt quả là tay chăn trâu,” là một sự ấn chứng, công nhận rằng Huệ Tạng đã nắm vững cốt tủy của công phu tu hành.
